O Witoldzie Lutosławskim

„Witold Lutosławski był kompozytorem osobnym, artystycznie prawdziwym, pod względem wyborów estetycznych konsekwentnym i co ważne, jako jeden z nielicznych, zdolnym do wypracowania niepowtarzalnego, koherentnego, wysmakowanego języka muzycznego. Budował własny dźwiękowy świat, daleki od bezpłodnego eksperymentu i dyktatu nowości, a jednocześnie wyrwany z gorsetu tradycji. Poszukiwał klasycznego piękna, subtelnej równowagi między formą a treścią, emocjonalnym ładunkiem a spekulatywnym odczuwaniem rzeczywistości. Jego muzyka zadziwia szlachetnością melodycznego gestu, głębią harmonicznej intuicji, formalną elegancją i wrażliwością na kolorystyczne niuanse.” [Daniel Cichy, Muzyka absolutna w: Światy Witolda Lutosławskiego, dodatek specjalny do „Tygodnika Powszechnego” 4, 27 stycznia 2013]

Witold Lutosławski urodził się w Warszawie 25 stycznia 1913 roku. Chciał być kompozytorem i matematykiem, tak więc studiował oba te kierunki – sukcesem uwieńczył studia pianistyczne w klasie Jerzego Lefelda (1936) oraz studia kompozytorskie pod kierunkiem Witolda Maliszewskiego (1937). Pierwszym znaczącym sukcesem kompozytorskim było prawykonanie Wariacji symfonicznych (1938), które zostało przychylnie przyjęte zarówno przez publiczność, jak i krytyków.

II wojna światowa stanowiła przerwę w dobrze zapowiadającej się karierze kompozytorskiej. Lutosławski brał udział w walce z Niemcami we wrześniu 1939 r.; podczas okupacji mieszkał w Warszawie i zarobkował jako pianista, grając w duecie z Andrzejem Panufnikiem w kawiarniach warszawskich. Spośród wielu transkrypcji dokonanych w tym czasie przez Lutosławskiego powstały w 1941 r. – cieszące się do dziś dużą popularnością – Wariacje na temat Paganiniego na dwa fortepiany.

Po wojnie Lutosławski intensywnie pracował artystycznie – w pierwszych powojennych latach napisał I Symfonię (1947), Małą suitę (1950) i Koncert na orkiestrę (1954). Ten ostatni utwór to również debiut kompozytora na festiwalu Warszawska Jesień (1956). Następne lata to pasmo sukcesów, które wyrażało się w nagrodach UNESCO za Muzykę żałobna (powst. 1958, nagroda – 1959), Gry weneckie w 1962, Trzy poematy Henri Michaux w 1964, II Symfonię w 1968.

Lutosławski działał również jako dyrygent. Koncertował z wieloma wybitnym solistami m.in. z Mścisławem Rostropowiczem, Sophie-Anne Mutter, Krystianem Zimermanem oraz z orkiestrami o światowej renomie. Był członkiem jury konkursów kompozytorskich, uczestniczył w międzynarodowych festiwalach. Równolegle prowadził także kursy kompozytorskie i na temat muzyki i kompozycji w europejskich i amerykańskich uczelniach muzycznych.

Brał czynny udział w pracach wielu instytucji pełniąc wiodące funkcje m.in.: Związku Kompozytorów Polskich, Międzynarodowej Rady Muzycznej przy UNESCO, Rady Programowej Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. W 1989 r. wszedł w skład Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność”, a w 1990 r. w skład Polskiej Rady Kultury.

Działalność kompozytorska i artystyczna Lutosławskiego spotykała się z wielkim uznaniem, czego dowodem były liczne nagrody i odznaczenia polskie i zagraniczne. W 1994 r. otrzymał Order Orła Białego. Jako jeden z najwyższych autorytetów współczesnej muzyki obrany został członkiem honorowym wielu akademii sztuki. Powstały festiwale poświęcone wyłącznie jego twórczości, od 1990 r. odbywa się Międzynarodowy Konkurs Kompozytorski im. Witolda Lutosławskiego organizowany przez Filharmonię Narodową w Warszawie.

Witold Lutosławski stworzył swój własny indywidualny styl zbudowany na doskonałym warsztacie kompozytorskim, cechujący się nowoczesnym językiem dźwiękowym.  W jego twórczości obok utworów o dużym ładunku dramatycznym znajdują się też utwory o wyrazie pogodnym, pełnym nadziei i optymizmu. Na szczególną uwagę zasługuje twórczość kompozytorska poświęcona dzieciom.